Ríó de Janeiro

Sr. Þórhallur Heimisson
skrifar um Ríó de Janeiro.

Ekki er erfitt að taka undir það sem margir segja, að Ríó de Janeiro sé fallegasti staður á jörðinni. Það er meira að segja til gömul þjóðsaga í Brasilíu sem segir, að Guð hafi skapað heiminn á sex dögum, en sjöunda daginn hafi hann ekki hvílt sig, eins og segir frá í Biblíunni, heldur hafi hann einbeitt sér allan daginn að því að skapa Ríó. Þess vegna er borgin svona undursamlega falleg.

Ég held ég geti tekið undir þessa skemmtilegu sögu. Allavega heillaðist ég af borginni þegar ég kom þangað í fyrsta sinn og hef verið aðdáandi hennar síðar. Þó auðvitað hafi hún sínar skuggahliðar eins og allar aðrar borgir. Grænar, skógi vaxnar hæðirnar og dásamlegar strendurnar eru ef til vill það fyrsta sem fangar augað þegar maður kemur til borgarinnar. En dulúðugur hrynjandi borgarinnar, heillandi mannlífið, maturinn og tónlistin gera það að verkum að maður gleymir henni aldrei.

Ríó hefur upp á margt að bjóða. Dásamlegu veðráttuna, Copacabana og Ipanema strendurnar sem eru heimsfrægar og fjölmarga spennandi staði sem hægt er að sækja heim. Strendurnar eru reyndar mun fleiri og ná yfir um 5 kílómetra strandlengju. Strandlífið er engu líkt. Skemmtanalífið er líka kafli út af fyrir sig, en það er einstakt í veröldinni. Ríó sefur aldrei. Ríó er á svipaðri breiddargráðu og Suður Afríka og mótar það veðráttuna. Hitinn í borginni verður hvað mestur í nóvember og fram í mars, en þá er sumar á suðurhveli jarðarinnar. Þó „kaldast“ sé í júní – ágúst, er hitinn samt alltaf hærri en venjulegur sumarhiti í norður Evrópu. Allir þekkja frægasta kennileiti borgarinnar, en það er Kriststyttan sem stendur á fjalli sem heitir Corcovado, í meira en 700 metra hæð yfir sjávarmáli. Sjálf styttan er 38 metra há. Það er erfitt að koma því í orð hvernig ferðalangi líður sem sækir styttuna heim en hún hefur verið kjörin ein af sjö undurverkum veraldarinnar í dag. Byrjað var að byggja hana árið 1922, á 100 ára afmæli sjálfstæðis Brasilíu frá Portúgal. Það tók síðan 10 ára að reisa hana. Á stallinum undir styttunni er að finna litla kapellu sem er helguð þjóðardýrling Brasilíu, heilagrar Maríu mey, eða „Nossa Senhora Aparecida“. Kapellan var vígð árið 2006.

Annað þekkt kennileiti borgarinnar er fjallið Sykurtoppurinn. Efst á honum er útsýnispallur í um 400 metra hæð. Útsýnið þaðan er stórkostlegt yfir borgina og ævintýri líkast að fara upp á toppinn í tveimur svifbrautum.

Það voru Portúgalar sem fundu Ríó de Janeiro, 1. janúar árið 1502. Ríó de Janeiro þýðir „Janúarfljótið“ á Portúgölsku. Staðurinn fékk nafn sitt af því að það var einmitt fyrsta janúar sem hann fannst. Portúgalarnir héldu að þeir hefði fundið ós stórfljóts. En þess í stað var það Guanavíkin sem þeir fundu, en víkin líkist mjög fljóti frá hafinu séð. Það voru samt ekki Portúgalar sem settust fyrstir að í Ríó heldur Frakkar. En árið 1560 tóku Portúgalarnir yfir og gerðu borgina að nýlendu sinni. Um 1700 fundust miklar gullnámur í Minas Gerais nærri Ríó. Ríó varð þá útskipunarhöfn fyrir gullið til Evrópu og óx borgin hratt. Árið 1763 varð Ríó höfuðborg portúgölsku nýlendunnar Brasilíu og var áfram höfuðborg eftir sjálfstæðið allt til ársins 1960 þegar Brasilía varð hin nýja höfuðborg. Napóleon frakkakeisari hafði líka mikil áhrif á sögu Ríó. Hann lagði undir sig Portúgal um árið 1800. Konungur Portúgal og hirð hans flúðu þá til Ríó og Rio varð höfuðborg Portúgalska heimsveldisins í ein 10 ár, eða á meðan á Napóleonsstyrjöldunum stóð.

Í dag er opinber tala íbúa Ríó um 6.000.000 en allt að 15.000.000 búa í borginni með úthverfum hennar og í fátækrahverfunum kringum borgina.

Fátækrahverfin kallast Favela og slík hverfi er að finna í öllum stórborgum Brasilíu. Fátækrahverfin í Ríó eru þó þekktust þeirra. Margir íbúar hverfanna eru fólk sem hefur flutt úr fátæktinni í sveitum Brasilíu til borgarinnar í leit að vinnu og betra lífi. Hverfin eru mörg á valdi eiturlyfjasala, þar eru þrengslin mikil, hreinlætisaðstaða af skornum skammti og dánartíðni há. Kaþólska kirkjan hefur þar mikil áhrif eins og annarstaðar í Brasilíu, enda fjölmennasta kirkjudeild landsins. Þannig eru andstæðurnar í borginni miklar, því um leið er Ríó annað auðugasta svæði Brasilíu og fjórða auðugasta efnahagssvæði í Suður – Ameríku. Borgin er ein mikilvægasta útflutningshöfn Brasilíu og miðpunktur ferðamannaþjónustunnar í landinu. Þar voru haldnir sumar Ólympíuleikar árið 2016. Þannig mætti lengi telja.

Eitt af því sem Ríó er hvað frægust fyrir er Karnivalið eða Kjötkveðjuhátíðin. Hátíðin er haldin 40 dögum fyrir páska, en undirbúningurinn stendur allt árið. Hápunktur Karnevalsins er skrúðganga Sambaskólanna svokölluðu sem um 2000.000 gesta fylgjast með. Þá dunar Sambadansinn allan sólahringinn og gleðin tekur engan enda. Ekki fyrr en sólin rís á ný að morgni og lýsir upp gullnar strendurnar og skógi þaktar hæðirnar þar sem Kristsstyttan vakir yfir borgarbúum og fallegustu borg í heimi.

Flórens

Sr. Þórhallur Heimisson
skrifar um Flórens.

Þegar litið er á kort af Ítalíu minnir landið gjarnan á stígvél. Efst uppi, eða lengst í norðri, eru Alparnir og lengst niðri, eða lengst í suðri, er Sikiley eins og táin á stígvélinu en Apulia hællinn. Gegnum allt „stígvélið“ teygja sig síðan Appennínafjöll og tengja saman landið. Við fót Appennínafjallanna í norðri liggur hin yndislega borg Flórens.

Flórens er ein þekktasta borg Ítalíu, þó hún sé í raun smáborg á ítalskan mælikvarða. Þar búa ekki nema um 380.000 manns eða álíka margir og Íslendingar. En samt er þessi litla borg höfuðborg lista og menningar í Evrópu og þó víðar væri leitað. Um leið er Flórens höfuðborg Toskana héraðs, sem af mörgum er talið eitt fallegasta hérað Ítalíu. Þar verð ég samt að fá að setja smá varnagla. Ég get nefnilega ekki valið eitt hérað Ítalíu framar öðrum. Öll eru þau einstök og sérstök með einstakt og sérstakt náttúrufar, sögu menningu og mannlíf. En óumdeilt er að Toskana hérað er í forystu hvað varðar matargerð og vín og er auðvitað alger perla á allan hátt.

Flórens er sem sagt höfuðborg Toskana en var eitt sinn í skamma stund höfuðborg Ítalíu eftir sameiningu landsins og á miðöldum var Flórens ríkasta borg Evrópu um tíma og vagga sjálfrar endurreisnarinnar.

Flórens er fyrst nefnd kringum árið 59 fyrir Krist í bókum rómverska hersins og þá undir hinu latneska nafni Florentina. Þá var svæðinu sem borgin stendur á skipt milli hermanna á eftirlaunum í rómverska hernum. Landið þótti frábært því moldin þar er svo frjósöm. Af því það voru fyrrverandi rómverskir hermenn sem lögðu drög að borgarskipulaginu var borgin hönnuð eins og rómverskar herbúðir með beinum götum og torgum í miðjunni þarf sem göturnar komu saman. Þetta sést vel á korti af borginni enn í dag.

Enda miðborg Flórens verið á heimsminjaskrá Unesco frá árinu 1982. Flórens varð sjálfstætt borgríki kringum árið 1000 og þá var það aðallinn sem tók þar völdin. Ein ríkasta og áhrifamesta aðalsættin sem ríkti í Flórens var Medici ættin. Hún stofnaði meðal annars Uffizi safnið. Fyrst var safnið aðeins geymsla fyrir ómetanleg listaverk sem ættin safnaði að sér. En árið 1756 opnaði það fyrir almenning. Safnið er enn í dag eitt stærsta og þekktasta listasafn veraldar. Þar er meðal annars að finna verka eftir Botticelli, Rafael, Michelangelo og Da Vinci, sem allt voru heimamenn í Flórens. Verk þeirra er líka að finna á öðrum söfnum borgarinnar. Þeirra frægust eru án efa Fæðing Venusar eftir Botticelli og Davíð eftir Michelangelo sem finna má á Accademia safninu.

Vagga endurreisnarinnar

Á tímum Medici ættarinnar varð borgin svo rík að hún sló sína eigin mynt sem kallaðist Florinur. Myntin vóg 3,53 grömm og var úr skíra gulli. Það er því ekki undarlegt að borgin hefir orðið svið mikilla átaka í gegnum aldirnar.

En frægust er borgin fyrir að vera vagga endurreisnarinnar svokölluðu. Í stuttu máli var endurreisnin tímabil algerlega nýrrar hugsunar í listum, menningu og trú þar sem einnig var leitað aftur til hinnar klassísku listar Rómar og Grikklands. Hófst endurreisnin um árið 1500 í Evrópu þegar hinir miklu listamenn sem hér að ofan voru nefndir störfuðu í Flórens. Þaðan komu einnig vísindamenn eins og Galileo Galilei og skáld eins og Dante sem uppi var nokkru fyrr eða um 1300. Flórens er kaþólsk borg eins og aðrar borgir Ítalíu. Þaðan hafa komið fjórir páfar sem er merkilegt ef tekið er tillit til stærðar borgarinnar.

Ekki má gleyma því að borgin Flórens er í sjálfu sér listaverk. Sem dæmi má nefna Ponte Vecchio brúnna, hina gullnu brú Flórens sem liggur yfir fljótið Arnos er rennur í gegnum borgina.

Brúin er þakin frægum byggingum sem virðast næstum vera að velta út í fljótið. Talið er að brúin hafi verið reist um árið 1000. Dómkirkja Flórens heitir Cattedrale di Santa Maria Fiore en er ef til vill betur þekkt undir heitinu Duomo. Kirkjan var vígð árið 1436 en hornsteinninn var lagður 1296. Hún er ein stærsta kirkja veraldar, 153 metra löng og 90 metra breið. Kirkjan er hlaðin verkum listamanna. Yfir kirkjunni gnæfir hvelfing þaðan sem er stórkostlegt útsýni yfir borgina. Enginn sem þangað kemur má missa af því að klífa hinar 463 tröppur upp á toppinn. Það er sannarlega erfiðisins virði.

Undir sjálfri kirkjunni er síðan hægt að kanna rústir hinnar fornu kirkju Santa Repata sem grafin var upp árið 1973. Á torginu fyrir framan kirkjuna er skírnarkapella heilags Jóhannesar frá árinu 1059 skreytt ótrúlegum listaverkum.

Flórens er mekka verslunar. Þar er að finna miðbæjarmarkaðinn sem frá fornu fari býður upp á allt sem hugurinn girnist. Að fara í Gucci safnið í Palazzo della Mercanzia er líka skylduheimsókn fyrir áhugafólk um tísku og tískustrauma. Og svo eru veitingahúsin og kaffihúsin óteljandi af öllum stærðum og gerðum í miðborginni og meðfram fljótinu forna.

Enn í dag er Flórens höfuðborg lista og menningar Ítalíu og Evrópu. Borgin hefur aldrei verið stór en alltaf í forystu, gegnum allar miðaldir og til nútímans. Stærðin skiptir því greinilega ekki öllu. Heldur krafturinn í menningunni, vilji borgarbúa og sköpunarkraftur og arfleifðin. Við Íslendingar mættum hafa það okkur til fyrirmyndar.

Ekki satt?

Ástralía

Sr. Þórhallur Heimisson
skrifar um Ástralíu.

Hvers vegna ætti maður að leggja land undir fót til þess að heimsækja andfætlinga sína í Ástralíu? Ef til vill væri nær að spyrja sig: „Hvers vegna hef ég ekki farið í slíka ferð fyrir löngu?“

Ástralíubúar eru svo sannarlega andfætlingar okkar, búa andfætis á hnettinum. Landið er stærsti landmassinn í Eyjaálfu sem nær yfir Kyrrahafseyjar. Ástralía er eitt besta land í heimi að búa í ef tekið er tillit til alþjóðlegra staðla sem snerta heilsufar, menntun, atvinnu og lífsgæði. Þangað er sem sagt gott að koma. Og Ástralía er sjötta stærsta land í heimi. Samt eru íbúar landsins álíka margir og Norðurlandabúar, eða um 25.000.000. Flestir búa við austur og suð-austur ströndina þannig að stór hluti landsins er óbyggðir. Þar er líka að finna stærstu borgir landsins og þær þekktustu, eins og Sydney með óperuhúsinu sínu og höfuðborgina Canberra.

Já, Canberra er höfuðborgin en ekki Sydney eins og margir halda. Ástralía á sér langa og merkilega sögu. Talið er að frumbyggjar landsins hafi komið til Ástralíu frá Asíu allt að 60.000 árum áður en Bretar byrjuðu að setjast þar að kringum árið 1788. Nú eru frumbyggjar aðeins um 3% íbúa landsins. Ástralía var nýlenda Bretaveldis en fékk stöðu sjálfstjórnarsvæðis innan heimsveldisins kringum aldamótin 1900. Upphaflega var nýlendan stofnuð sem fanganýlenda fyrir Breska heimsveldið og var það fram eftir 19. öldinni. Ástralar börðust með Bretum og bandamönnum bæði í Fyrri og Seinni heimsstyrjöldinni og tóku einnig þátt í Kóreustríðinu og Víetnam stríðinu. Eftir Síðari heimsstyrjöld hefur mikill innflutningur fólks frá öllum heimshornum breytt íbúagerð Ástralíu sem áður var eins og endurspeglun bresku eyjanna. Landið er í dag eitt mesta fjölmenningarsvæði heims. En innflutningur fólk er deilumál þar og skiptar skoðanir um slíkt eins og alstaðar. Ástralía hefur lengst af horft til Evrópu og Bandaríkjanna og mótast af þeim. Síðari árin hafa þó samskiptin við Asíu aukist stöðugt og margir flutt þaðan til Ástralíu. Ástralía er lýðræðisríki. Í raun varð Ástralía ekki alveg sjálfstætt land fyrr en 1975. Landið tilheyrir breska samveldinu og breski konungurinn er æðsti stjórnandi þjóðarinnar, þó valdalaus.

Já saga Ástralíu er spennandi, en náttúra landsins ekki síður.

Dýralíf Ástralíu

Öll þekkjum við kengúruna sem er einskonar einkennisdýr Ástralíu. Dýralíf Ástralíu þróaðist um milljónir ára einangrað frá öðrum löndum. 80 % dýralífs landsins er svo einstakt að það fyrirfinnst hvergi á öðrum stað á hnettinum. Slöngur, ormar, drekar, villihundar, kóngulær og kengúrurnar slá öllu öðru við. Ekki síður er landið þekkt fyrir frábærar strendur. Sagt er að ef þú takir þig til og heimsækir eina strönd á dag í Ástralíu, þá muni það taka þig 27 ár að heimsækja allar strendur landsins. Sjávarlífið er líka einstakt. Þannig er stóra kóralrifið svokallaða við austurströnd Ástralíu eina lifandi veran sem sjá má utan úr geimnum. Já, það er eins og ein lifandi heild og nær yfir 2.300 kílómetra. Og þar lifa um 1600 tegundir.

Í Ástralíu er líka að finna stærsta stein í heimi sem heitir á máli frumbyggja Uluru. Hann er eins og dulmagnað eldrautt fjall sem rís upp úr sléttri eyðimörkinni í miðju landsins, upp í 348 metra hæð. Staðurinn er heilagur í hugum frumbyggja frá fornu fari og það skilur hver sem þangað kemur. Andstæðurnar eru líka miklar því í þessu mikla eyðimerkurlandi. Þar er að finna elsta regnskóg í heimi sem talinn er vera 10.000.000 ára gamall. Fleira er mest í Ástralíu. Þar er stærsta ósnortna eyðimörk í heimi, stærsti skógur tempraða beltisins og stærsta savannan. Svona mætti lengi telja. Enda er landslagið ótrúlega fjölbreytt. Örmjó sjávarströndin við austur ströndina þar sem flestir búa, – flatlendi miðsléttunnar, sem þó er rofið af nokkrum fjallgörðum og klettum eins og Uluru og minnir á villta vestrið, – sléttan mikla við vestur ströndina sem nær ekki nema upp í um 183 metra hæð, – fjallgarðar í austri og þannig mætti lengi telja. Enda er ökuferð um Ástralíu alger upplifun þar sem eitthvað nýtt mætir við næstu beygju.

Svo er líka mannlífið margbreytt eins og ég minntist hér á í upphafi. En það endurspeglast í matargerðinni. Að borða úti í Ástralíu getur verið mikið ævintýr. Þar sem Ástralía býr yfir svo mikilli fjölbreytni í veðurfari allt frá regnskógum yfir í eyðimörkina og upp í fjöllin er fátt sem ekki er hægt að rækta þar. Þannig er erfitt að negla niður skilgreiningu á Ástralska eldhúsinu, nema ef til vill mætti segja að það sé ævintýralegt. Þar blandast saman sjávarréttagerð, frumbyggja matarhefðir, villta vestur grill, og fimm stjörnu matarstaðir. Sjálfir kjósa Ástralar að borða utan dyra eins oft og þeir geta, hvort sem það er morgunverður á kaffihúsinu, ostrur og hvítvín við sjávarsíðuna eða grill með vinunum á kvöldin.

Sem er ef til vill það sem er það besta við Ástrali; þeir eru vinalegir og notalegir í umgengni, líta ekki stórt á sig en eru ávallt reiðubúnir að gera sér glaðan dag með góðu fólki úti í garði.

Og svo auðvitað elska þeir Júróvisíon eins og Íslendingar. Svo hjörtunum svipar saman í Sydney og Grímsnesinu.

Borg hinna dauðu

Sr. Þórhallur Heimisson
skrifar Borg hinna dauðu
eða Necropolis, sem finna
má undir Péturskirkjunni.

Það bar við í fréttum frá Vatikaninu í Róm fyrr í vetur, að opna ætti fyrir almennum ferðalöngum Borg hinna dauðu eða Necropolis, sem finna má undir Péturskirkjunni. Hún hefur hingað til verið lokuð öllum nema þeim sem hafa sérstakt leyfi til heimsóknarinnar. En sjálfur hef ég komið þangað í undirdjúpin tvisvar. Frá því skömmu fyrir síðari heimsstyrjöldina hafa staðið yfir fornleifarannsóknir á grunninum undir Péturskirkjunni sem er höfuðkirkja Vatikansins. Sú Péturskirkja sem nú stendur var vígð árið 1626. Hún er reist á grunni eldri kirkju frá tímum Konstantínusar keisara á 4. öld, en kirkja Konstantínusar var aftur byggð á fornum grafreit og helgistað. Kirkjunni var valinn staður þarna vegna þess að heimildir sögðu að þar væri að finna gröf Péturs postula, lærisveinsins sem Jesú fól að vera leiðtogi hinnar ungu kirkju.

Fornleifafræðingar hafa í áratugi unnið að því að grafa sig í gegnum hin mörgu lög undir núverandi Péturskirkju. Í ljós hefur komið einstök borg sem kölluð er “Borg hinna dauðu” undir gólfi miðaldakirkjunnar. Þar er að finna stórkostlega skreytt grafhýsi og götur sem hægt er að ganga um eftir að hreinsað hefur verið frá mold og jarðvegur aldanna. Og þarna undir miðaldakirkjunni, fundu fornleifafræðingarnir gröf sem talin er geta geymt jarðneskar leifar Péturs postula. Allt hefur þetta magnaða völundarhús undirheima kirkjunnar verið endurreist og innsiglað og hefur ekki verið opið almenningi fyrr.

Það var ákaflega áhrifaríkt að sækja þennan stað heim í bæði skiptin sem ég kom þangað. Ferðin í Borg hinna dauðu hefst hjá svissnesku vörðunum við hlið Vatikansins. Þar tekur leiðsögumaður við ferðalöngum og fer með þá í kjallara Péturskirkjunnar. Aðeins 10 manns eru í hverjum hóp. Frá kjallaranum er gengið æ dýpra niður í undirdjúpin undir Péturskirkjunni, úr einu hólfi í annað sem afmarkað er með skotheldum glerhurðum. Þarna í undirdjúpunum gengum við um götur þessarar borgar dauðans og sáum hvernig fólk á fyrri tíð hafði útbúið grafir forfeðra sinna. Þar var meðal annars að finna tröppur sem lágu upp á þök yfir grafhýsunum. Þangað fór fólk gjarnan á frídögum með mat og vín, naut hvíldar og drykkjar og helti síðan víni niður í grafirnar svo hinir látnu gætu tekið þátt í samfélagi fjölskyldurnar. Mikil listaverk, lágmyndir og styttur prýða marga grafreitina sem fyrir augu ber. Og listaverkin eru bæði frá kristnum tíma og tímanum fyrir kristni. Þar má sjá egypsku guðina Hórus, Ísis og Ósíris í bland við gríska og rómverska guði og kristna dýrlinga. Einn legsteinn fannst mér öðrum hjartnæmari og sýnir hann hversu lítið við höfum nú breyst í gegnum aldirnar mennirnir og hversu vænt okkur þykir um ástvini okkar, hvort sem er í dag eða Róm fyrir 2000 árum. Á steininn, sem var frá fyrstu öld eftir Krist og einfaldur af allri gerð var ritað á latínu:

„Hér hvílir Flavíus, hann lifði í 36 ár, þrjá mánuði og fjóra daga. Hann var hinn besti bróðir, alltaf spaugsamur og með bros á vör og hann deildi aldrei við nokkurn mann“.

Stórkostlegt listaverk af Jesú

Þarna gat einnig að líta stórkostlega listaverk af Jesú frá þriðju öld eða um það leiti sem kristin trú var að sigra Rómaveldi. Hann er gulli prýddur eins og sólguðinn sjálfur í himinhæðum og greinilegt að listamaðurinn hefur nýtt sér skreytihefðina frá því þegar Rómverjar tilbáðu Sol Invictus eða hina ósigrandi sól. Þá hefð tileinkaði kirkjan sér líka því upphaflega var 25. desember dagur sólarinnar, dies solaris, í Rómaveldi, en varð síðar gerður að mestu hátíð Kristninnar, jólum, eða kristsmessu, hátíðinni þegar ljósið, sol invictus, kom í heiminn í barninu í Betlehem. En það er nú önnur saga. Áfram lá leiðin í gegnum borg hinna dauðu þar til við komum loks að hvelfingu við undirstöður grafhýsanna fyrir ofan okkur. Þá staðnæmdist leiðsögumaðurinn og benti okkur á lítið op í marmaranum þar sem greina mátti horn af fornum kistli. Sagði hann okkur að þessi kistill væri skrín það sem talið væri að Pétur postuli hefði verið jarðsettur.

Eftir stutta stund héldum við frá Pétri postula, upp gegnum jarðlög og forn kirkjugólf þar til er við aftur vorum komin í hvelfingarnar sem eru kjallarar núverandi Péturskirkju. Þar eru miklar kapellur gulli og dýrum gripum prýddar og listaverkum aldanna. Svo opnaði leiðsögumaðurinn dyr og við gengum inn í nútímann.

Það var eins og að snúa aftur í sólina úr ríki hinna dauðu.

Indland

Sr. Þórhallur Heimisson
skrifar um Indland og
fjölbreytileikann sem þar býr.

Ef maður ætlaði að reyna að lýsa Indlandi fyrir þeim sem aldrei hafa komið þangað er ef til vill best að nota orð eins og andstæður. Indland er andstæður. Oft næstum óskiljanlegar andstæður. En um leið unaðslegar andstæður sem draga mann að sér. Fanga ferðamanninn. Umvefja hann. Og breyta honum. Enginn er samur sem farið hefur til Indlands. Svo er þessi algera ringulreið sem virðist ríkja í augum ókunnugs, en sem leiðir til niðurstöðu á undraskömmum tíma. Eitt besta dæmið um slíkt sem ég hef upplifað er í bókabúð í gönguhverfinu í Nýju Dehlí. Bókabúðin var í þröngri götu, svo þröngri að það var varla hægt að troða í gegnum hana á hjólaleigubíl.

Fyrir utan bókabúðina voru óteljandi smáverslanir, dýr, börn, kryddsölustaðir og tehús. Þegar inn var komið blasti við risa herbergi sem var fullt af bókum í haugum og hillum og upp um alla veggi. Enskar bækur og bækur á hindí, myndabækur og sögubækur og skáldsögur – allt í ringulreið að því er virtist. Út frá herberginu lágu ranghalar í allar áttir, upp þrönga stiga og niður í kjallara. Og alls staðar bækur og blöð og tímarit í haugum.

Einhvers staðar í miðju herberginu sat kona og reykti langa, bogna pípu. Ég var að leita á ákveðnum höfundi og ákveðinni bók á ensku og datt ekki í hug að hægt væri að finna hana í þessari ringulreið. Ég gekk til konunnar sem sat bak við bókahauga og saug pípuna sína af áfergju og spurði hana, á ensku, um bókina sem ég var að leita að. Sem var sagnfræðirit um uppreisn Mogúlanna gegn Bretum um 1850. Konan horfði á mig eins og ég væri frá annarri plánetu og skildi greinilega ekki orð – að því er ég hélt. Ég ætlaði að fara að kveðja og læðast út þegar hún stóð upp og rölti inn einhvern ganginn. Þar sá ég hana stinga hendinni milli tveggja bókahauga og teygja sig upp á við inn í þriðju hrúguna sem var uppi í hyllu þar fyrir ofan. Hún sökk í bókaflóðið upp að öxlum og hélt með vinstri hendi pípunni frá bókahaugnum en skaut augum til himins og var greinilega að þreifa fyrir sér í myrkrinu. Svo breiddist yfir hana sigurbros og hún dró höndina út úr hrúgunni – með bókina sem ég var að leita að í hendinni.

Svona er Indland

Ég hef verið að fást við og rannsaka mismunandi trúarbrögð heimsins öll mín fullorðinsár. Þess vegna hefur Indland líka lengi verið ofarlega á blaði hjá mér. Þangað hef ég sótt mikið gegnum árin. Indland er land trúarbragðanna ef svo má að orði komast. Ótölulegur fjöldi trúarbragða, guða, goða, anda og meinvætta er að finna á meginlandi Indlands og þeim landsvæðum öðrum sem tilheyra Indlandi frá fornu fari. Þar ægir öllu saman, fornum og nýjum átrúnaði, búddisma og hindúisma, shikum og janistum, katólskum og Tómasarkirkjunni, Allah og Rama, gömlum guðum og nýjum.

„Indland“ er líka frá fornu fari svo miklu stærra heldur en eingöngu það landsvæði sem í dag tilheyrir lýðveldinu Indlandi. Hið indverska menningarsvæði teygir sig frá Pakistan í vestri, yfir Himalæja fjallgarðinn til Nepal, Bútan, Tíbet og Kasmír í norðri, síðan gegnum Indland og Sri Lanka í suðri og allt til Bangladesh í austri. Á öllu þessu svæði hafa indversk trúarbrögð þróast í glímu við innflutt áhrif íslam og kristni, taóisma og forfeðradýrkunar Kínverja. Auk þeirra trúarbragða sem flokkast undir hindúisma hefur Indland getið af sér margar tegundir búddisma, shikisma og janisma að ógleymdum öllum nýtrúarbrögðunum sem í meira eða minna mæli rekja ættir sínar austur þangað.

Það er ekki nóg með að hindúisminn sem slíkur sé flókinn og margbreytilegur á þessu mikla landsvæði. Öll hin trúarbrögðin sem hér eru nefnd hafa gengist undir umbreytingar í afsanna rás, hafa klofnað og kvíslast í óteljandi frummyndir og afbrigði. Nyrst, í fjallendi Tíbet og Bútan finnum við tantra búddisma, og syðst, á eyjunni Sri Lanka er theravada búddismi ríkjandi. Búddistar á meginlandinu aðhyllast síðan enn eitt afbrigðið sem kallast mahayana búddismi, eða hinn stóri vegur. Eitt sinn réðu múslímar yfir megninu af meginlandi Indlands og á þeim tíma þróaðist afbrigði af íslam sem kallast súfismi. Hindúismi, búddismi og íslam hafa líka tekist á um völdin á Indlandi í gegnum tíðina. Einu sinni var allt meginland Indlands búddískt, en síðar náði hindúisminn aftur yfirhöndinni. Indó-evrópskir innrásarmenn sem komu frá sléttum Mið-Asíu og frumbyggjar Indlands blönduðu átrúnaði frá suðri og norðri saman í eitt, kristni var boðuð í öllum myndum á tímum nýlenduveldanna og íslam lagði undir sig stóran hluta landsins en þar reis heimsveldi Mógúla.

Enda tala Indverjar fjöldann allan af tungumálum, indóevrópskum og dravidískum, en dravidísk mál eru af þeirri tungumálaætt sem frumbyggjar landsins töluðu. Þessi vegna er enska opinbert tungumál á Indlandi samkvæmt stjórnarskrá landsins. Til að auðvelda samskiptin.