Páskaeyja – Staður sem sem vekur ferðalang til umhugsunar

Þórhallur Heimisson
skrifar um Páskaeyju.

Þið sem hafið lesið pistlana mína hér á vefnum vitið að ég er mikill sögunörd. En fátt heillar mig samt meira en stórbrotin náttúra jarðarinnar. Til eru slíkir staðir í heiminum sem maður heimsækir einungis vegna þess að þeir eru fallegir.

Svo eru til staðir sem maður fer til vegna þess að maður vill upplifa söguna. Páskaeyja, eða Rapa Nui eins og hún heitir á máli frumbyggja, er hvoru tveggja – en fyrst og fremst er eyjan staður sem vekur ferðalang til umhugsunar.

Ég hef alltaf heillast af stöðum þar sem saga, trú og mannlíf fléttast saman. Rapa Nui er einn af þeim stöðum. Hún er svo langt frá öðrum byggðum landsvæðum að þegar maður stendur þar og horfir út yfir Kyrrahafið er auðvelt að ímynda sér að maður sé kominn að enda heimsins.

Páskaeyja eða Rapu Nui, tilheyrir Síle en er um 3.700 kílómetra frá meginlandi Suður-Ameríku. Þar búa að staðaldri um 7.700 manns, þar á meðal fólk af Rapa Nui-frumbyggjaþjóðinni. Eyjan er þríhyrningslaga í laginu, tæplega 25 km löng og um 12 km breið þar sem hún er breiðust. Hæsta stóra eldfjallið á eyjunni heitir Terevaka og rís 507 metra yfir sjávarmál. Páskaeyja er einangruð eyja í bókstaflegri merkingu þess orðs og talin eitt af afskekktustu byggðu svæðum jarðar.

Frá tindi Terevaka.

Fyrir mörg hundruð árum komu þangað polynesískir sæfarar. Þeir höfðu hvorki kort né nútíma siglingatæki, en kunnu að lesa stjörnurnar, vindinn og hafið. Þeir sigldu í litlum bátum yfir þúsundir kílómetra af opnu hafi og fundu þessa litlu eldfjallaeyju.

Frá um 10. til 16. aldar reistu Rapa Nui-menn hundruð stórkostlegra steinstyttna á eyjunni, sem kallast Moai. UNESCO telur um 900 styttur vera á eyjunni, auk meira en 300 helgipalla, eða ahu. Pallarnir voru hannaðir sem traustir sökklar til að bera hinar risastóru styttur. Auk þess að vera einhverskonar altari voru pallarnir notaðir sem grafhýsi. Flestir pallarnir eru með fram ströndinni, oft nálægt ferskvatnslindum sem voru lífsnauðsynlegar fyrir samfélögin.

Hinar risastóru höggmyndir tengjast forfeðradýrkun og samfélagsgerð Rapa Nui-fólks. Þær eru hljóðar, dularfullar, alvarlegar og næstum mannlegar að sjá og minna á fyrri tíð.

Þegar fyrstu Evrópubúarnir komu til eyjarinnar stóðu margar stytturnar enn uppréttar. En rúmri öld síðar, um 1840, höfðu þær næstum allar verið felldar. Þessi eyðilegging var ekki af völdum náttúruhamfara, heldur manna. Deilt er um meðal fræðimanna hvað var þess valdandi.

Eldfjallið Rano Raraku.

Náttúra Páskaeyjar er ekki síður áhugaverð en sagan. Eyjan er mynduð úr eldfjöllum og landslagið er óvenjulegt: grænar hlíðar, hraun, eldgígar, hellar, klettar og endalaust Kyrrahafið. Eitt merkilegasta svæðið er Rano Raraku, eldgígur þar sem stór hluti Moai-styttanna var höggvinn út úr mjúku eldfjallagrjótinu.

Þar má enn sjá styttur sem virðast hálfunnar og sitja fastar í hlíðum eldfjallsins. Það er eins og höggvinn steinn hafi allt í einu verið yfirgefinn og handverksmennirnir horfið.

Styttur við Ahu Tongariki.

Annað stórkostlegt sjónarspil er Ahu Tongariki, þar sem fimmtán Moai standa saman við ströndina. Að sjá þær í morgunbirtu eða við sólsetur er upplifun sem ferðamaður gleymir aldrei. Og svo er Anakena-ströndin, með ljósum sandi og pálmatrjám. Þar verður Rapa Nui allt í einu ekki bara fornleifafræðilegur vettvangur heldur dásamleg, suðræn Kyrrahafseyja.

Anakena ströndin.

En Rapa Nui er meira en „ráðgáta“. Þarna bjó og býr raunverulegt fólk með fjölskyldur, trú, stjórnskipan, list, tungumál og hefðir. Saga heimamanna er sársaukafull. Evrópumenn komu fyrst til eyjarinnar árið 1722, þegar hollenski sæfarinn Jacob Roggeveen sigldi þar að á páskadag – og þaðan kemur nafnið Páskaeyja. Á 19. öld urðu íbúarnir síðan fyrir hræðilegum afleiðingum þrælaveiða, sjúkdóma sem Evrópubúar báru með sér og nýlendustefnu. Í dag er Rapa Nui-fólkið hins vegar ekki bugað. Þvert á móti er mikil vakning meðal þeirra sem endurspeglast í menningu, tungumáli, dansi, tónlist og sjálfsmynd heimamanna.

Já, að sækja heim Rapu Nui eða Páskaeyju er einstakt ævintýri. Þar liggur leyndardómur sögunnar yfir og allt um kring, einstök náttúra og lifandi samfélag sem ber arfleifð forfeðra sinna fram á veginn. Og þar finnur ferðalangur hversu lítill hann er í alheiminum og hversu stórkostleg perla jörðin okkar allra er
Kynntu þér næstu ferðir

Söguferðir – Sagan fær andlit, raddir og umhverfi

Þórhallur Heimisson
skrifar um söguferðir.

Myndin að ofan:
Keops pýramídinn Egyptalandi.

Það er sérstök tilfinning að standa á stað þar sem sagan gerðist. Að lesa um atburð í bók er eitt, en að ganga um sömu götur og menn gengu fyrir hundruðum eða þúsundum ára er allt annað. Þá verður sagan lifandi. Hún fær andlit, raddir og umhverfi.

Kannski er það þess vegna sem ég hef um árabil haft þá ánægju að ferðast með hópa um staði þar sem saga heimsins var mótuð.

Á undanförnum árum hef ég leitt hópa til Rómar, Napólí og Flórens á Ítalíu, til Egyptalands, Grikklands, Tyrklands, Ísraels, Indlands, Nepals og Bútans, auk ferða á slóðir innrásarinnar í Normandí og um Þýskaland þar sem saga uppgangs og falls þriðja ríkisins birtist á áhrifamikinn hátt. Þessar ferðir eru ólíkar að efni en eiga það sameiginlegt að þær hjálpa okkur að skilja betur fortíðina – og þar með samtímann.

Lágmynd af eyðingu musterisins í Jerúsalem. Títusarboginn í Róm.

Róm er einstök borg þar sem saga Rómaveldis og kristninnar mætast á hverju götuhorni. Þar verður auðvelt að skilja hvernig lög, stjórnskipan og trúarhefðir sem mótuðu Evrópu urðu til. Flórens tekur síðan við sem vagga endurreisnarinnar, þar sem list, vísindi og ný hugsun breyttu heimsmynd Vesturlanda. Í Napolí, Pompey og á Caprí lifnar sagan við á einstakan hátt.

Í Grikklandi kynnumst við rótum lýðræðis, heimspeki og ólympísku leikanna. Þar gengur maður um sömu slóðir og Sókrates, Platón og Aristóteles lögðu grunn að hugmyndum sem enn hafa áhrif á samfélög okkar. Egyptaland flytur okkur enn lengra aftur í tímann. Við pýramídana og hofin við Níl verður ljóst hversu þróuð fyrstu stórveldi mannkynsins voru og hvernig þau mótuðu sögu Miðjarðarhafsins.

Efesus.

Í Tyrklandi mætast heimsveldi og trúarbrögð. Þar eru rætur Býsansríkisins, Ottómanveldisins og Opinberunarbókarinnar. Á ferð um þessi svæði verður Nýja testamentið lifandi þegar komið er til Efesus, Smyrnu eða annarra staða sem tengjast sögu frumkirkjunnar.

Í Ísrael er sagan nánast áþreifanleg. Þar eru sögusvið Gamla og Nýja testamentisins, borgir og landslag sem hafa mótað trú og menningu milljarða manna, gyðinga, kristinna og múslima.

Indland opnar síðan glugga inn í allt annan heim. Þar mætast ótrúleg menningarleg fjölbreytni, forn trúarbrögð og stórbrotin saga. Nepal og Bútan bæta annarri vídd við. Við rætur Himalajafjalla verður auðvelt að skilja hvernig náttúra, trú og lífsspeki geta mótað samfélög á allt annan hátt en við eigum að venjast í Evrópu.

Bandaríski herkirkjugarðurinn Normandí.

Ferðirnar til Normandí vekja hins vegar allt aðrar tilfinningar. Á ströndum þar sem bandamenn stigu á land 6. júní 1944 ríkir djúp kyrrð. Þar má sjá grafreiti þar sem þúsundir ungra manna hvíla eftir að hafa lagt líf sitt í sölurnar fyrir frelsi Evrópu. Þegar maður stendur á Omaha-strönd verður ljóst að friður og lýðræði eru ekki sjálfsögð gæði heldur verðmæt arfleifð sem varðveita þarf.

Svipað gildir um ferðir um Þýskaland þar sem rakið er rís og fall þriðja ríkisins. Þar sjáum við hvernig öflug menningarþjóð gat á skömmum tíma orðið vettvangur einræðis, ofsókna og styrjaldar. Um leið sjáum við hvernig Þjóðverjar hafa tekist á við þessa erfiðu fortíð og byggt upp eitt öflugasta lýðræðissamfélag Evrópu.

Margir spyrja hvers vegna fólk velji slíkar ferðir. Svarið er einfalt. Söguferðir gera okkur víðsýnni. Þær sýna að saga er ekki aðeins ártöl og nöfn heldur saga raunverulegs fólks, ákvarðana þess, mistaka og afreka. Þær minna okkur á að menning, trú og stjórnmál verða best skilin þar sem þau urðu til.

Það sem gleður mig mest er að sjá hvernig þátttakendur upplifa staðina. Fólk sem hefur lesið um faraóa, Akrópólis, Rómaveldi, Biblíuna, Himalajafjöll eða síðari heimsstyrjöldina segir gjarnan að nú fyrst hafi sagan orðið lifandi. Þegar landslagið, minjarnar og frásagnirnar renna saman skapast skilningur sem engin bók getur að fullu miðlað.

Tígris hreiðrið í Bútan.
Söguferðir eru því miklu meira en hefðbundnar skoðunarferðir. Þær eru ferðalag inn í sameiginlegt minni mannkynsins. Þær minna okkur á hvaðan við komum, hjálpa okkur að skilja samtímann og hvetja okkur til að horfa með meiri auðmýkt og forvitni til framtíðar.
Kynntu þér næstu ferðir

RÓM – Undarleg, söguleg og töfrandi

Þórhallur Heimisson
skrifar um Róm.

Allar leiðir liggja til Rómar segir málshátturinn.
Og það má með sanni segja.

Einhvern veginn hefur maður það alla vega á tilfinningunni í hvert sinn sem maður kemur þangað, að allt það sem við mennirnir höfum verið að bauka og erum að bauka eigi sér upphaf og endi þar. Komi þaðan. Eða sé á leiðinni þangað ef ekki vill betur. Þannig er Róm, undarleg borg, söguleg, töfrandi. Engri annarri borg lík. Og samt öllum lík. Því hún hefur staðið þarna svo lengi við fljótið Tíber á miðjum Ítalíuskaganum, gefið af sér og skreytt sig með því sem hún hefur tekið af öðrum. 2700 ára segir sagan að hún sé. Þar hafa listamenn, keisarar, páfar, víkingar, ræningjar, þrælar, fasistar, endurreisnarmenn og allra þjóða ævintýramenn sprangað um göturnar og skilið eitthvað eftir sig. Og gera enn.

Englakastalinn.
Borgin sem einu sinni var höfuðborg langlífasta keisaraveldis sögunnar, er nú höfuðborg tveggja ríkja. Ítalíu og Vatíkansins eða Páfaríkisins. Sem er víst minnsta ríki á jörðu, en hefur fleiri fylgjendur en flest ef ekki öll önnur. Enda gnæfa kirkjuturnar páfa yfir borginni hvert sem litið er. Og kirkjusagan er yfir og allt um kring.
Péturskirkjan.

Ég hef sjálfur verið svo lánsamur að mínar leiðir hafa oft legið til Rómar í gegnum tíðina. Einn og með öðrum hef ég gengið um götur hennar og torg, upp í turna, niður í borg hinna dauðu undir Vatikaninu og alla leið að gröf Péturs postula. Ég hef setið þar nokkrar páfamessur, verið í móttöku hjá Benediktusi XVI, hitt Fransiskus páfa og setið samkirkjulegt þing við borgarmúrana. Hvert sem erindið er, alltaf finnst mér borgin eins og ótæmandi fjársjóðskista. Samtímis því að hún sé allt það sem ég hef talið upp hér að ofan er hún líka nútímaleg tískuborg. 

Borg hinna frægu og ríku. Tísku og tildurs. Og borg hinna fátæku. Ekki má gleyma þeim. En þannig er Róm. Stórkostleg, og um leið persónuleg. Hún snertir alla fleti hugarflugsins. Sem segir mikið, því þó borgin sé heimsborg er hún samt svo lítil um sig að hægt er að ganga um kjarna hennar á einum degi, með glans. Alla vega ef maður er vel skóaður.

En þegar allt hefur verið sagt um Róm, elska ég eitt öðru fremur við borgina. Það eru kaffihúsin. Fátt er betra en að tylla sér á kaffihúsi einhvers staðar á þröngum götum gömlu borgarinnar og fá sér rómverska köku með ítölsku kaffi eða glasi af einhverju köldu og freyðandi. Og seiðandi. Og gleyma sér ímannhafinu á meðan kakan bráðnar í munni og fólkið á næsta borði tapar sér yfir skóverðinu í borginni. Eða pantar sér bara eina köku enn og lætur hugann líða.

Kynntu þér næstu ferðir

Filippseyjar

Sr. Þórhallur Heimisson
skrifar um Filippseyjar.

Filippseyjar eru ævintýralegt og fjölbreytt land sem samanstendur af yfir 7.000 eyjum í Suðaustur-Asíu og eru áfangastaður sem býður upp á einstaka blöndu af náttúrufegurð, dulrænni menningu og hlýlegu fólki. Landið er þekkt fyrir strendur sínar, eldfjöll, regnskóga og kóralrif, sem gerir það að paradís fyrir náttúruunnendur og ævintýramenn. Ekki er saga eyjanna minna áhugaverð þykir mér og snertir hún reyndar alla mannkynssöguna.
Kóralrif.

Um 130 milljónir manna búa á Filippseyjum sem eru 13. fjölmennasta land heims. Í höfuðborginni Manilla búa um 12 milljónir ef úthverfin eru tekin með. Aðrir 11 milljónir Filippseyinga búa erlendis, margir hér á landi þar sem þeir hafa getið sér gott orð. Fjölbreytt þjóðerni og margskonar menningarheima er að finna á öllum eyjunum. Þar má nefna áhrif frá frumbyggjum, hindúum og múslímskum samfélögum. Kínversk og malasísk áhrif eru líka sterk. Og svo auðvitað evrópsk og kristin.

Koma Ferdinands Magellan árið 1521 markaði upphaf tímabils spænskra yfirráða. Nafnið Filippseyjar er tekið frá Filippusi II. konungi Spánar (1556-1598). Það voru einmitt spænskir kristniboðar kaþólsku kirkjunnar sem kristnuðu Filippseyjar í umboði konungs. Bandaríkin lögðu síðan undir sig eyjarnar 1899 og réðu þeim sem nýlendu til 1946, fyrir utan árin 1942-1945 þegar Japanir hernámu Filippseyjar. Filippseyjar fengu sjálfstæði 4. júlí 1946 og eru í dag eitt af lýðræðisríkjum Asíu, en glíma við ýmiss vandamál sem rekja má til nýlendutímans.

Boracay ströndin.
Á Filippseyjum er að finna nokkrar fallegustu strandir í heimi, eins og Boracay, Palawan og Siargao. Þar eru einnig virk eldfjöll, miklir regnskógar og ríkt dýralíf. Filippseyjar eru þekktar fyrir hlýlegt og gestrisið eðli sitt. Íbúar eru stoltir af menningu sinni og hefðum. Gestir eru alltaf velkomnir og kynnast einstakri gestrisni heimamanna.
Matur og menning.
Filippseyjar eru þannig áfangastaður sem býður upp á eitthvað fyrir alla. Hvort sem þú hefur áhuga á náttúru, sögu eða menningu er af nægu að taka. Landið er einnig tiltölulega ódýrt miðað við aðra áfangastaði í Suðaustur-Asíu, sem gerir það að frábærum valkosti fyrir ferðalanga. Svo má ekki gleyma að nefna matinn en matargerð á Filippseyjum ber keim af öllum þeim fjölmörgu menningarstraumum sem hafa leikið um eyjarnar og mótað mannlíf þeirra. Talið er að meira en eitt hundrað þjóðarbrot hafi lagt sitt í púkkið við að móta matarmenningu Filippseyja.
Bellevue þjóðgarðurinn á Bohol.
Kynntu þér næstu ferðir

Capri

Sr. Þórhallur Heimisson
skrifar um Caprí.

Það er næstum því dulúðug upplifun að mæta snemma að morgni dags niðri við bryggju í miðri Napolí á Ítalíu, stíga um borð í litla ferju eða flugbát og halda út á Napolíflóann í átt til hinnar yndisfögru eyjar Caprí sem kúrir lengst úti á flóanum. Þangað er um klukkutíma sigling frá meginlandinu. Caprí hefur frá fornu fari lokkað til sín gesti enda ótrúlega falleg og einstök náttúruperla.
Á leiðinni til Caprí siglir gestur framhjá eldfjallaeyjunum Procida og Ischia, en sjálf er Caprí miklu eldri en þær, gerð úr setlögum, og var eitt sinn hluti af Amalfí skaganum. Þegar nær kemur rís eyjan úr sæ umgirt háum klettum þar sem hæsti punktur hennar er fjallið Monte Solaro. Siglt er i höfn í Marina Grande sem er aðalhöfn eyjarinnar og þar rétt fyrir ofan er Capri bær, fallegur lítill bær með þröngum götum, litlum verslunum og veitingahúsum.

Frá höfninni og til Caprí liggur togbraut sem flytur mann beint inn í hjarta bæjarins. Annars er mikil upplifun að byrja heimsókn til Caprí með siglingu kringum eyjunna. Á leiðinni blasa við yndislegar strendur, himinblátt hafið, hrikalegir klettar og hellar sem hægt er að sigla inn í ef báturinn er ekki of stór. Frægastur þeirra er Azzurra hellirinn, eða Blái hellirinn, þar sem litadýrð hafsins er engu lík.

Blái hellirinn

Þar er líka að finna Marina Piccolo sem er lítill fiskimannabær á suður hluta eyjarinnar.

Caprí á sér langa og litríka sögu. Það voru Grikkir sem fyrstir byggðu bæji á eynni eins og víða á Suður Ítalíu um þúsund árum fyrir Krist. Seinni varð Caprí einn vinsælasti sumar davalarstaður Rómverskra fyrirmanna. Keisararnir Ágústus og Tíberíus byggðu sér „sumarhús“, eða með réttara sagt, sumarhallir á eynni. Tíberíus sem var keisari á þeim árum þegar Jesús gekk um og predikaði í Galíleu, flutti að lokum alfarinn frá Róm til Caprí og dvaldi þar síðustu tíu ár ævinnar. Sagt er að þegar gest bar að garði með einhver mál í farteskinu sem Tíberíusi leiddist að ræða, þá hafi keiasarinn einfaldlega látið kasta viðkomandi fram af klettunum. Og þar með var það mál úr sögunni!

Villa Jovis

Á miðöldum var Caprí mikilvæg verslunarmiðstöð og skipti oft um eigendur. Í dag er hægt að skoða ríkulegar byggingar og rústir frá allri þessari merku sögu, meðal annars Villa Jovis, rústir „sumarhúss“ Tíberíusar keisara. Hann lét reyndar reisa tólf slíkar hallir á eynni.

Á Caprí eru tveir litlir bæjir, Caprí bær sem fyrr er nefndur og Anacapri, sem liggur efst uppi á norður hluta eyjarinnar. Það er eins og að koma í aðra veröld að aka þrönga götuna þangað, hangandi utan í klettunum.

Í Anacapri ríkir kyrrð og næði, öfugt við fjöldann sem gjarnan er að finna í Caprí. Þar er hæsti staður eyjarinnar, fjallið Solaro og þangað er hægt að komast alveg upp á toppinn í stólalyftu. Ferðin upp er algert ævintýr og útsýnið stórkostlegt yfir eyjuna, flóann og Amalfí ströndina.

Á leið upp á Solaro tíund

Bæði í Caprí og Anacapri er að finna fjöldann allan af veitingahúsum með mat sem einkennir Caprí. Enginn sem þangað kemur ætti að missa af að smakka á réttum með sítrónu eyjarskeggja. Sítrónurnar sem þar vaxa eru algert lostæti í kökum, ís, eftirréttum, sósum, drykkjum og hverju sem nafn er á gerandi. Þá fyrst þegar þú hefur smakkað sítrónu í Caprí veistu hvað sítróna er.

Við Íslendingar eigum auðvitað okkar eigin tengingu við Caprí og það er lag Hauks Mortens „Caprí Katarína“. Þegar siglt er í land eftir heimsókn út í þessa náttúruperlu er við hæfi að hlusta á Hauk Mortens syngja lagið á meðan Caprí kveður. Það er ekki laust við að tár falli af hvarmi í kvöldsólinni þar sem Caprí speglast í Napolíflóa á meðan Haukur Mortens syngur um Katarínu og ástina og fegurðina og eyjuna fögru.

Kynntu þér næstu ferðir
1 2 3 4

Niko Travel Group er alhliða ferðaskrifstofa sem býður viðskiptavinum sínum fjölbreyttar ferðalausnir víða um heim. Niko Travel Group rekur vörumerkin Kolumbus – Ævintýraferðir, Kolumbus – Siglingar og Ferðaskrifstofu eldri borgara. Við leggjum áherslu á spennandi áfangastaði sem eftirsóknarvert er að heimsækja og auk þess vel skipulagðar ferðir fyrir eldri borgara. Við þjónustum einnig sérhópa sem til okkar leita. 

Niko Travel Group er alhliða ferðaskrifstofa sem býður viðskiptavinum sínum fjölbreyttar ferðalausnir víða um heim.

Niko Travel Group rekur vörumerkin Kolumbus – Ævintýraferðir og Ferðaskrifstofu eldri borgara auk bókunarþjónustu fyrir Hótel Skt. Petri í Kaupmannahöfn.

Við leggjum áherslu á spennandi áfangastaði sem eftirsóknarvert er að heimsækja og auk þess vel skipulagðar ferðir fyrir eldri borgara. Við þjónustum einnig sérhópa sem til okkar leita.